ข้อมูลทั่วไปตำบลหนองแวง

1.1 ที่ตั้ง และขอบเขตการปกครอง

ตำบลหนองแวงเป็นตำบลหนึ่งใน 5 ตำบลของอำเภอพระยืน ห่างจากตัวอำเภอ

ประมาณ 8 กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งหมด 23.248 ตารางกิโลเมตร หรือ 14,530 ไร่ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอพระยืน มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ใกล้เคียง ดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบ้านหว้าและตำบลดอนช้าง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

ทิศตะวันออก ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าพระ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลพระยืน อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น

ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบ้านโต้น และตำบลขามป้อม อำเภอพระยืน

จังหวัดขอนแก่น

ตำบลหนองแวงแบ่งการปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ดังนี้

หมู่ที่ 1 บ้านหนองแวง

หมู่ที่ 2 บ้านหนองโพธิ์

หมู่ที่ 3 บ้านหนองหญ้าข้าวนก

หมู่ที่ 4 บ้านโนนตุ่น

หมู่ที่ 5 บ้านหนองจิก

หมู่ที่ 6 บ้านหนองหญ้าข้าวนก

หมู่ที่ 7 บ้านหนองแวง

หมู่ที่ 8 บ้านหนองโพธิ์

 

1.3 เส้นทางคมนาคม

ตำบลหนองแวง มีเส้นทางในการติดต่อกับตลาดภายนอกตำบลโดยใช้ถนน รพช . ขก

11014 สายบ้านป่าผุ - บ้านเหล่านาดี ผ่านตำบลหนองแวงที่บ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8 และบ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 มีความยาวจากตำบลหนองแวงถึงอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร มีรถประจำทางวิ่งเที่ยวแรกออกประมาณ 05.00 น. เที่ยวสุดท้ายออกประมาณ 17.00 น. ระยะห่างกันของรถโดยสารแต่ละเที่ยว 1 ชั่วโมงต่อเที่ยว ค่าโดยสารคนละ 5 – 10 บาท ขึ้นอยู่กับระยะทาง ส่วนเส้นทางในการติดต่อระหว่างหมู่บ้านภายในตำบลจะใช้ถนน รพช. ขก 12046 ผ่านบ้านหนองจิก หมู่ที่ 5 และบ้านหนองแวง หมู่ที่ 1, 7 และถนนติดต่อระหว่างบ้านหนองจิกถึงบ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6

 

ตำบลหนองแวง มีลักษณะพื้นที่เป็นลูกคลื่นลอนตื้นสลับกัน มีความสูงเหนือระดับน้ำ

ทะเลปานกลางระหว่าง 150 – 170 เมตร ความสูงของพื้นที่ค่อย ๆ เพิ่มสูงขึ้นจากด้านทิศตะวันตกไปด้านทิศตะวันออกโดยทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ เป็นพื้นที่ลุ่มตามแนวขนานกับลำห้วยที่จะไหลลงสู่แม่น้ำชี ลักษณะภูมิประเทศของตำบลหนองแวงแบ่งพื้นที่ได้ 3 บริเวณ คือ บริเวณที่ดอน บริเวณลูกคลื่นลอนตื้น และบริเวณที่ลุ่ม

1) บริเวณที่ดอน ส่วนใหญ่จะพบอยู่บริเวณบ้านหนองแวงหมู่ที่ 1, 7 บ้านโนนตุ่นหมู่ที่ 4 และบ้านหนองหญ้าข้าวนกหมู่ที่ 3, 6 พื้นที่บริเวณนี้มีความเหมาะสมสำหรับการปลูกพืชไร่ ไม้ผล ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ มากกว่าการทำนา เพราะเป็นที่สูงบริเวณนี้อยู่ทางด้านทิศตะวันออกของหมู่บ้านมักจะประสบปัญหาภัยแล้งเป็นประจำ

2) บริเวณลูกคลื่นลอนตื้น เป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบลพาดผ่านตอนเหนือลงมาทางทิศตะวันตกอยู่ถัดบริเวณที่ดอน เป็นลูกคลื่นลอนตื้น ( นาสลับกับไร่) ตอนบนของส่วนที่เป็นลูกคลื่นเกษตรกรใช้ประโยชน์ในการปลูกพืชไร่และไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชไร่ที่สำคัญคือ มันสำปะหลังและอ้อย ไม้ผลที่สำคัญคือ มะม่วง ส่วนไม้ยืนต้นที่สำคัญ คือ ยูคาลิปตัส สำหรับตอนล่างของส่วนที่เป็นลูกคลื่น ใช้ประโยชน์ในการทำนา

3) บริเวณที่ลุ่ม พบมากในช่วงรอยต่อของลูกคลื่น ซึ่งเป็นที่ลุ่มและเป็นร่องทางน้ำ ที่จะไหลไปลงหนองกุดไอ้เท่งแล้วไหลไปลงลำน้ำชี ซึ่งพบทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของบ้านโนนตุ่น บ้านหนองโพธิ์ และบ้านหนองหญ้าข้าวนกหมู่ที่ 3, 6 พื้นที่ดังกล่าวเกษตรกรใช้ประโยชน์ในการทำนา แต่ในฤดูฝนบางปีจะมีน้ำท่วมให้พืชผลเสียหายได้

 

 

 

 

1.5 ทรัพยากรดิน

1.5.1 ดิน ความอุดมสมบูรณ์ของดินในตำบลหนองแวงจะมีมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับแหล่งวัตถุต้นกำเนิดดิน ลักษณะภูมิประเทศที่ตั้ง สภาพและลักษณะการใช้ประโยชน์ของที่ดินเป็นสำคัญ ซึ่งสามารถแบ่งดินออกตามลักษณะกำเนิดของดินออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่

 

อุดมสมบูรณ์ต่ำ มีพื้นที่ไม่มากนัก แบ่งตามสภาพที่เกิดเป็น 2 กลุ่มย่อย ได้แก่

สมบูรณ์สูง แต่ในฤดูฝนบางปีจะมีน้ำท่วมให้พืชผลเสียหายได้ ในพื้นที่ซึ่งมีการสูบน้ำด้วยพลังงานไฟฟ้าที่บ้านหนองหญ้าข้าวนกและบ้านหนองโพธิ์ ในหน้าแล้งพื้นที่เหล่านี้จะปลูกข้าวนาปรัง

1.2. ดินที่เกิดในที่ราบน้ำท่วมถึง มีความอุดมสมบูรณ์ปานกลางถึงสูง เช่น ชุดดินราชบุรี พบอยู่ตามริมน้ำชี หมู่ที่ 2, 8 บ้านหนองโพธิ์ บ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 มีการปลูกข้าวได้ผลผลิตสูง และหลังการปลูกข้าว พื้นที่เหล่านี้จะปลูกข้าวนาปรัง และพืชผักบ้างเล็กน้อย

2. ดินที่เกิดในที่ราบต่ำของตะพักลำน้ำ บริเวณนี้พื้นที่จะราบเรียบหรือค่อนข้างราบเรียบ ส่วนใหญ่จะใช้ในการทำนาแบ่งออกตามลักษณะของดินเป็น 2 กลุ่มดังนี้

2.1 ดินร่วนปนทรายที่มีหน้าดินลึก เป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติต่ำ การระบายน้ำเลว เป็นกลุ่มดินที่พบมากในพื้นที่นี้ เช่น ดินชุดร้อยเอ็ด

อยู่ชั้นล่าง และพบทั่วไปในเขตตำบลหนองแวง

3. ดินที่เกิดบนที่ลาดชัน เกิดในสภาพพื้นที่ตะพักลำน้ำ ระดับปานกลางและสูง ซึ่ง

แบ่งย่อยตามลักษณะของดินที่พบ ได้แก่

3.1 ดินที่มีหน้าดินลึก มีการระบายน้ำดีแต่ส่วนใหญ่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ เนื่องจากโครงสร้างเป็นดินปนทรายผ่านการใช้ประโยชน์มานาน และมีการชะล้างพังทลายสูง ดินชุดนี้ได้แก่ชุดดินโคราช และสตึก ดินในกลุ่มนี้พบว่าเป็นดินที่มีพื้นที่มากทีสุด และกระจายอยู่ทั่วไปในตำบลหนองแวง ซึ่งพื้นที่เป็นลักษณะเป็นที่ดอน ปัจจุบันใช้ประโยชน์ในการปลูกมันสำปะหลัง อ้อย ไม้ผล และปลูกหญ้าเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์

3.2 ดินตื้นมีเศษหินและลูกรังปน จะพบกรวดและลูกรังอยู่ในระดับตื้นหรือลอยอยู่บนผิวดิน มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ บางส่วนใช้ทำนา หรือยังมีสภาพเป็นป่า พบอยู่ทั่วไปในตำบลหนองแวงที่บริเวณบ้านหนองแวง หมู่ที่ 1, 7 และบ้านหนองจิก ดินในกลุ่มนี้ได้แก่ ดินชุดโพนพิสัย

 

 

 

 

ดินชุดโคราช

 

มีประมาณ 45 % ของพื้นที่ตำบล สภาพพื้นที่เป็นลูกคลื่นลอนลาด เนื้อดินเป็นดิน

ร่วนปนทราย มีสำน้ำตาลเข้มปนเทา หน้าดินลึก ความลาดชัด 2 – 6 % การระบายน้ำดีปานกลาง ดินชั้นล่างเป็นดินร่วนปนทราย ความเป็นกรดด่างของดิน 5.0 – 6.0 ปริมาณอินทรีย์วัตถุต่ำเหมาะแก่การปลูกมันสำปะหลัง ปอแก้ว บริเวณใกล้หมู่บ้านใช้ปลูกไม้ผลและผักต่าง ๆ

บริเวณที่พบดินชุดนี้ คือ ทางด้านทิศตะวันตกของบ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8 ถึงบ้านโนนตุ่น หมู่ที่ 4 ด้านทิศใต้ และทิศตะวันออกของบ้านหนองแวง หมู่ที่ 1 ไปถึงทิศตะวันตกของบ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 และทางทิศตะวันตกของบ้านหนองแวง หมู่ที่ 7

ดินชุดร้อยเอ็ด

 

มีประมาณ 35% ของพื้นที่ตำบล สภาพพื้นที่ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ เนื้อดินมีลักษณะร่วนปนทราย และทรายปนร่วน สีน้ำตาลเข้มถึงน้ำตาลเทา ดินส่วนล่างเป็นดินร่วน ดินร่วนเหนียวปนทราย ความเป็นกรดด่าง 5.0 – 5.5 ปริมาณอินทรีย์วัตถุต่ำถึงปานกลางความอุดมสมบูรณ์ต่ำถึงปานกลาง เหมาะในการทำนาปานกลาง

บริเวณที่พบดินชุดร้อยเอ็ด คือ บริเวณทิศตะวันตกบ้านหนองแวง หมู่ที่ 1, 7 บริเวณทิศตะวันตกเฉียงเหนือบ้านหนองจิก หมู่ที่ 5 ทิศใต้บ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 และทิศตะวันตกเฉียงใต้ บ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8

ดินชุดราชบุรี

 

มีประมาณ 12% ของพื้นที่ตำบล สภาพภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำและห้วย ความลาดเทน้อยกว่า 1% เนื้อดินเป็นดินเหนียวหรือดินเหนียวมากลึกลงไป 50 เซนติเมตร จะมีแมงกานีสเป็นจุด ๆ อยู่ สีของดินเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำตาลออกแดงเรื่อ ๆ การระบายน้ำไม่ดี ความเป็นกรดด่าง 5.0 – 5.5 ปริมาณอินทรีย์วัตถุต่ำ ความอุดมสมบูรณ์สูงเหมาะสำหรับปลูกข้าว

บริเวณของดินชุมราชบุรี คือ บริเวณทิศตะวันออกของบ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 และทิศตะวันออกเฉียงใต้ของบ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8

 

 

ดินชุดโพนพิสัย

มีประมาณ 8% ของพื้นที่ตำบล สภาพภูมิประเทศเป็นที่ราบสูงหรือที่ดอน เนื้อดินชั้นบนมีลักษณะร่วน ดินร่วนเหนียว ดินชั้นล่างเป็นดินร่วนเหนียวถึงดินเหนียว การระบายน้ำเลว ความเป็นกรดด่าง 6.0 – 6.5 ปริมาณอินทรีย์วัตถุต่ำ ความอุดมสมบูรณ์ของดินต่ำถึงปานกลาง เหมาะสมปานกลางสำหรับปลูกข้าวและไม้ผล ไม้ยืนต้น

ดินชุดสตึก

มีลักษณะเป็นดินทรายปนดินร่วน เนื้อดินหยาบ หน้าดินลึกมีการระบายน้ำดี มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ประมาณ 5.0 – 6.0 มีลักษณะเนื้อดินบนหยาบ เป็นดินร่วนปนทราย ถึงดินทรายร่วน ดินตอนล่างลึกมากกว่า 20 เซนติเมตร มีเนื้อดินเป็นดินร่วนปนทราย มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ประมาณ 4.5 – 5.5 และมีอินทรีย์วัตถุต่ำมาก โดยสรุปดินชุดนี้มีปริมาณแร่ธาตุอาหารธรรมชาติต่ำ พบมากในบริเวณที่ติดกับกลุ่มดินชุดโคราช ทางด้านทิศตะวันออกของบ้านหนองแวง หมู่ที่ 1 ไปถึงทิศตะวันตกของบ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 และทางทิศตะวันตกของบ้านหนองแวง หมู่ที่ 7

 

การแพร่กระจายของดินเค็มในเขตตำบลหนองแวง มีอยู่กระจายทั่วไปทุกหมู่บ้าน

ความรุนแรงมากน้อยขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่และการใช้ดินของแต่ละแห่ง พื้นที่ดินเค็มของตำบลหนองแวงแบ่งเป็น 3 บริเวณ คือ

1. บริเวณที่มีผลกระทบปานกลาง ได้แก่ บ้านหนองโพธิ์หมู่ที่ 2, 8 บ้านโนนตุ่น หมู่ที่ 4 และบ้านหนองจิก หมู่ที่ 5

หนองแวง มีดินเค็มน้อยมาก จึงไม่มีปัญหาในการปลูกพืชชนิดต่าง ๆ

 

 

1.6.1 แหล่งน้ำธรรมชาติ ตำบลหนองแวงประกอบไปด้วย แม่น้ำชี หนองโพธิ์ หนอง

แวง หนองแวงน้อย หนองกุดโจร และหนองหมากเท้ง ที่มีผลต่อกิจกรรมการเกษตร ดังนี้

1. แม่น้ำชี ไหลผ่านพื้นที่ของตำบลหนองแวง 4 หมู่บ้าน คือ บ้านหนองหญ้าข้าวนก หมู่ที่ 3, 6 และบ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8 เกษตรกรใช้น้ำในการทำนา ในหน้าแล้งเกษตรกรใช้น้ำในการทำนาปรังและปลูกพืชผักต่าง ๆ และเป็นพื้นที่สูบน้ำโดยใช้พลังงานแสงอาทิตย์มาใช้ในการเกษตรและอุปโภค

2. หนองโพธิ์ ( กุดพาน) มีพื้นที่ 413 ไร่ ตั้งอยู่บ้านหนองโพธิ์ หมู่ที่ 2, 8 เกษตรกรใช้น้ำในการเพาะปลูก และเพื่อการอุปโภค

3. หนองแวง มีพื้นที่ 73 ไร่ ตั้งอยู่บ้านหนองแวง หมู่ที่ 1 เกษตรกรใช้น้ำเพื่อการอุปโภค ( ผลิตน้ำประปา) จำนวน 3 หมู่บ้าน คือ บ้านหนองแวง หมู่ที่ 1, 7 และบ้านหนองจิก หมู่ที่ 5

4. หนองแวงน้อย มีพื้นที่ 28 ไร่ ตั้งอยู่บ้านโนนตุ่นหมู่ที่ 4 เกษตรกรใช้น้ำในการอุปโภค และปลูกพืชผักในฤดูแล้ง

5. หนองกุดโจร มีพื้นที่ 25 ไร่ ตั้งอยู่บ้านหนองหญ้าข้าวนก เกษตรกรใช้น้ำในหน้าแล้งทำนาปรังและมีการปลูกพืชผักไว้บริโภคบ้างเล็กน้อย

6. หนองหมากเท้ง มีพื้นที่ 708 ไร่ ตั้งอยู่บ้านหนองหญ้าข้าวนก ส่วนใหญ่เกษตรกรใช้ทำนา ส่วนในฤดูแล้งเกษตรกรใช้น้ำในการเพาะปลูกพืชผักทั่วไปและทำนาปรัง

ในการพัฒนาแหล่งน้ำธรรมชาติเพื่อใช้ในการเกษตร ได้มีหน่วยงานของทางราชการทั้งที่เป็นงบประมาณของทางราชการในประเทศและงบประมาณจากการช่วยเหลือของต่างประเทศ แต่ไม่ได้บอกว่ามีพื้นที่รับน้ำเท่าไร และมีพื้นที่การเกษตร และจำนวนครัวเรือนเกษตรกรที่ได้รับประโยชน์จากแหล่งน้ำธรรมชาติ จำนวนเท่าใด มีการใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำมากน้อยแค่ไหน ตลอดจนมีปัญหาในด้านการใช้ประโยชน์อย่างไร

1.6.2 แหล่งน้ำที่สร้างขึ้นใหม่ ไม่ว่าบ่อบาดาล บ่อน้ำตื้น และสระน้ำในไร่นา ที่เกษตรกรได้จัดทำขึ้นเอง และได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานราชการต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในการอุปโภคและในทางการเกษตร ( ตารางที่ 1)